Օտարալեզու դպրոցներից՝ մինչեւ «անլեզու հայվանները» հայկական բլոգոսֆերայում

Վերջին երկու-երեք շաբաթներին հայկական բլոգոսֆերան հիշեցնում է հին, սեւ, պլաստմասսայե խզխզված ձայնասկավառակները, որոնք լռվելով մի թեմայի վրա, կրկնում են. անվերջ կրկնում նույն երգի նույն բառերը… «օտար լեզուներով դպրոցներ պետք չեն», «օտար լեզուներով դպրոցներ պետք են», «օտար լեզուներով դպրոցներ պետք չեն», «օտար լեզուներով դպրոցներ պետք են»…

Կրթության եւ գիտության նախարարության օրենսդրական նախաձեռնությունը, որով կառավարությունն առաջարկում է Հայաստանում ստեղծել Սովետական շրջանի ռուսական դպրոցների նման օտարալեզու դպրոցներ, դարձել է հարցերի-հարցը՝ «ճառ ասելու, թե զանգ կախելու» արանքում լռված ինչ-որ բան։ Կողմ եւ դեմ ճամբարները երկու շաբաթ առաջ արդեն հետեւում էին թողել «օտարամոլություն», «հայրենասիրություն», «զարգացում» եւ «ինտեգրում» հասկացություններ։ Այսօր արդեն՝ բոլգոսֆերայի հնաբնակները փաստում են. քննարկումներն անցնել են առողջ դատողության սահմանը՝ վերածվելով ուղղակի վիրավորանքների։

«Պարոնայք, ես ամաչում եմ», – գրում է Ուզողը, – «Ամաչում եմ իմ փոխարեն, ամաչում եմ ձեր փոխարեն։ Ասում են՝ մարդկության բոլոր խնդիրները չափի զգացման բացակայությունից են։ Որտե՞ղ է այն վերջակետը, որից հետո դուք կանգ կառնենք։ Էլ ի՞նչ ածականներ են մնացել, որով դուք մեկմեկու չեք փաղաքշել»։

Ողջամտության կոչեր են անում նաեւ Զաբուգոռսկին, Փիղը… բայց քննարկումները շարունակում են…

***

Մինչդեռ, բլոգոսֆերայում հետաքրքիր թեմաների պակաս չկա։ Իրանահայ բլոգեր Արթին Առաքելյանն, օրինակ, գրում է Հունաստանի ընդդիմադիր-բողոքարար շեկ շան մասին։

«Երբ երկրում անարխիստները բողոքի ցոյց են իրականացնում, միշտ մի շուն է վրայ հասնում եւ խառնւելով բողոքարարների շարքերին, առաջին շարքերում ներկայութիւն է ապահովում իր համար: Վերջին տարիների անարխիստների ցոյցերից պատրաստւած լուսանկարները ապացուցում են, որ տւեալ «քաղաքական» շունը, ոչ մի բողոքի ցոյցում չի բացակայել եւ միշտ ներկայ է եղել անարխիստական ցոյցերին», – գրում է բլոգը՝ հավելելով. – «Դեռեւս չի բացայայտւել թէ այդ շունը ինչ պատճառով է, որ յատուկ սէր է տածում Յոյն անարխիստների բողոքի ցոյցերին»:

Կենդանական թեման շարունակում է Words բլոգը՝ կատուների մասին սրտաճմլիկ տեսանյութով. – «Թուրքական Անթալիա քաղաքում կատուն փորձում էր փրկել վրաերթի ենթարկված փիսիկին, սրտի մերսում ու արհեստական շնչառություն հիշեցնող գործողություններով եւ հետաքրքրասերներին քշելով։ Ցավոք, նրա ջանքերն ապարդյուն էին՝ երբ տեղ հասավ անասնաբույժերի թիմը, նրա ընկերուհին արդեն զոհվել էր»։

***

Աշխարհի խոշորագույն ինտերնետային ընկերության՝ Google-ի վերջին նորամուծությունները Դիտորդ բլոգի ուշադրության կենտրոնում են. այս շաբաթ ընկերությունը հայտարարեց հայալեզու թարգմանչական ծրագրի մեկնարկի մասին։ Google Translate ծառայությունը թույլ է տալիս աշխարհի 56 լեզուներով տեքստերը թարգմանել հայերեն, եւ հակառակը՝ հայերենից թարգմանություններ իրականացնել 56 լեզուներով։ Ավելին, եթե դուք  Google Translate-ում հավաքում եք օտար լեզվով՝ ասենք անգլերեն կամ պորտուգալերեն տեքստ պարունակող ինտերնետային էջի հասցեն, ծառայությունը ձեզ ցույց է տալիս տվյալ կայքէջի հայերեն թարգմանված տարբերակը։

«Սա շատ կարեւոր ծառայություն է հայերեն լեզվի համար, քանի որ դրա շնորհիվ աշխարհասփյուռ հայությունը կկարողանա հետեւել հայալեզու կայքերի հրապարակումներին։ Չմոռանանք, որ Սփյուռքում, օրինակ ԱՄՆ-ում, երիտասարդ սերունդը բավական թույլ է տիրապետում հայերեն լեզվին, իսկ այս ծառայությունը նրանց մոտ կարող է հետաքրքրություն ստեղծել հայերեն լեզվով բովանդակության նկատմամբ եւ արդյունքում հետաքրքրել լեզու սովորելու հարցում», – գրում է Դիտրոդը եւ հիշեցնում, որ վերջին շրջանում Google-ը եւս մի քանի հետաքրքիր ծառայություններ է ստեղծել հայ ինտերնետ օգտագործողների համար, այդ թվում Google քարտեզ ծրագրի միջոցով Հայաստանի տարածքում մեքենայով տեղից-տեղ ուղեւորվելու ճանապարհային ցուցումներ եւ Google որոնողական համակարգին կից վիրտուալ հայերեն ստեղնաշար։ Այս վերջին նորամուծությունը հեշտացնում է հայերեն լեզվով որոնումներ իրականացնելը, նույնիսկ եթե ձեր մոտ չկան հայերեն տառատեսակները արտածելու՝ տպելու, համար անհրաժեշտ ծրագրեր, ինչպիսիք են KDWin-ը, Winkeys-ը եւ այլն։

***

Google ընկերության մասին մի փոքրիկ իմաստուն պատմություն էլ պատմում է Նորայրը.

վիվասելլի գրասենյակ մտնում է սև շորերով երիտասարդ․

• քույրիկ ջան – դիմում է նա աշխատողին – իմ մոտ ջուջուլը չի աշխատում
• ինչը՞
• ջուջուլը․․․ ջուջուլ․քոմ-ը

վարագույր
ու տենց

***

Սարդ բլոգը ծանոթացել է «Բանգլադեշ համայնքի «կանոնակարգին», ու հասկացել «Քյարթու» բառի իմաստը։ Բլոգը ներկայացնում է «քյարթության» բնորոշ հատկանիշները, օրինակ՝ «1․ ոչինչ չասող դեմքի արտահայտություն 2․ իրեն հատուկ հնչողությամբ քրքիջ 3․ ամեն տեսած բան՝ բացի «քուչի» ասֆալտից, իր համար նորություն է 5․ «ախպեր» բառի չարաշահում։ 6․ սեւ, մարմին կպած հագուստի եւ «ծիծակ» կոշիկների օգտագործում, 7․ նկատվում է նաեւ «ծիծակ» կոշիկների փոխարինում «բիբարով» Եթե էլի հատկանիշներ կան, որ հիշում եք, ավելացրեք…»։ Սարդի դիագնոզը միանշանակ է՝ «Մեր երիտասարդության 80 եւ ավելի տոկոսը տառապում է ՔՅԱՐԹՈՒԻԶՄՈՎ, փրկել է պետք․․․»

***

Թեւյանցը նզովում է այն օրը, երբ աշխարհ եկան սերիալները. «Սա իսկական պատուհաս է… բացասական էներգիայի անվերջանալի հոսք…», – գրում է բլոգը՝ մեկնաբանելով. – «Լարված սյուժեները եւ դրանց լարված երաժշտական նվագակցությունը, որոնց ընթացքում կատարվում են սպանությունները, ընտանեկան բախումներ, թարախություն եւ սրիկայություն, եւ այդ ամենը օրվա ավարտին՝ երբ գործից տուն եկած մարդը փորձում է հանգստանալ…»

«Զարմանում եմ՝ ինչո՞վ է մտածում հեռուստատեսությունը», – հարցնում է նա։

***

Պատասխանը՝ Բանաձեւի բլոգում է՝ «Հեռուստառեյտինքը որոշում է ամեն ինչ»։ Հետեւելով հեռուստաալիքի եւ տարբեր հաղորդումների ռեյտինգին, ընկերության ղեկավարը որոշում է ինչ եւ ինչպես ցուցադրել։  – «Մենք դեռևս ռեյտինգավորման նախնական փուլում ենք, որը բոլոր երկրներում ներդրման առաջին տարիներին կործանել է բազմաթիվ ալիքների եթերներ ու բազմաթիվ հրաշալի հաղորդումներ (նաև ՌԴ-ում)»։

Բանաձեւի եզրակացությունը հուսադրող է. – «Սա, այսպես կոչված` ադապտացման կամ վայրի կապիտալիզմի դարաշրջանն է եթերում: Բայց մի քանի տարի հետո կգա երկրորդ փուլը, երբ այդ նույն ռեյտինգավորման սոֆթուերը կսկսի օգնել ալիքներին»։

***

Սպասենք եւ հուսանք՝ որ Ինտերակտիվի ռեյտինգը միշտ բարձր կլինի ))